DOMUZ GRİBİNDEN KORUNMANIN PÜF NOKTALARI

Mikrobun vücuda giriş noktaları yalnızca burun delikleri, ağız ve boğaz yoluyla olmaktadır. Çok bulaşıcı bir yapıya sahip olmasından dolayı her türlü önleme karşı H1N1 virüsüyle temas etmekten kaçınmak veya korunmak imkânsızdır. H1N1 virüsüyle temas etmek virüsün vücutta çoğalması kadar önemli değildir.

Sağlığınız yerinde ve H1N1 hastalık belirtileri göstermiyorken virüsün vücutta üremesini, belirtilerin daha da şiddetlenmesini ve ikincil enfeksiyonların gelişmesini önlemek için dikkatimizi N95 veya tamiflu gibi ilaçları stoklamaya vermek yerine çoğu bildirgelerde bahsedilmeyen bazı çok basit önlemleri uygulayabiliriz:

· Ellerin sıklıkla yıkanması.

· Ellerinizle yüzünüze dokunmaktan kacinin. Yemek, banyo ve yara bakımı gibi zorunluluklar dışında yüzünüzün herhangi bir yerine dokunmaktan kaçının.

· Ilık tuzlu suyla günde iki kere gargara yapınız. H1N1’in boğaz ve burun boşluklarında çoğalıp enfeksiyona sebep olarak karakteristik belirtileri göstermesi için 2 -3 güne ihtiyacı vardır. Sağlıklı bir kişinin ılık, tuzlu suyla gargara yapmasının etkisi hastalığa yakalanmış olan bir kişinin tamiflu kullanması ile aynıdır. Bu basit ucuz fakat güçlü önleyici yöntemi küçümsemeyiniz.

· Burnunuzun içini en az günde bir kere ılık tuzlu suyla temizleyiniz. Günde bir kere burnunuzu sümkürün ve sonra ılık tuzlu suya batırılmış pamuk tamponlarla silerek temizleyiniz. Bu yolla burnunuzda bulunan virüs sayısını etkili bir şekilde azaltmış olursunuz.

· Narenciye suları gibi C vitamin bakımından zengin olan yiyecekler kullanarak doğal bağışıklığınızı güçlendiriniz. Eğer ilave olarak C vitamin kullanmak zorunda iseniz emilimi artırmak için mutlaka çinko ile birlikte alınız.

· Bitkisel çaylar, çay, kahve gibi sıcak veya ılık içeceklerden içebildiğiniz kadar çok içiniz. Sıcak içecekler virüsleri yaşamaları mümkün olmayan ortama sahip olan mideye doğru yıkayarak götürürler. H1 N1 virüsü midede çoğalamaz, herhangi bir zarar veremez ve hayatını devam ettiremez.

KIRIM-KONGO KANAMALI ATEŞİ HASTALIĞI

Kenelerin ısırmasıyla virüs denilen mikropların sebep olduğu, insanlarda ölümcül sonuçlar doğurabilen; ateş, cilt içi ve diğer alanlarda kanamalarla seyreden hayvan kaynaklı bulaşıcı ve ölümcül bir hastalıktır. İsmini, ilk olarak görüldüğü Kırım ve Kongo’dan almıştır.

Hastalık nerelerde görülmektedir?

Son yıllarda kıtalar arasında yayılan, Afrika, Orta Doğu, Asya ve Doğu Avrupa’da nadir ya da salgın olarak görülen bu hastalığın, nemli iklimler ve şehir merkezlerinde görülme oranı çok düşüktür. Farklı kene türlerinin yaşamasına iklimi müsait olan ülkemizde, bu hastalığı taşıyan kene türü, bozkır ikliminin hakim olduğu, yoğun meşelik ormanlara sahip bölgeler ve kırsal bölgeler başta olmak üzere birçok yerde görülmektedir.

Keneler nasıl tanınır, nerelerde yaşarlar?

Keneler 8 bacaklı ve oval şekillidir. Boyları 1mm ile 1 cm arasındadır. Zıplayıp, uçamaz. Hayvanlar ve insanların kanını emerek beslenir ve böylece insanlara hastalık bulaştırır. Yaşam alanları bozkırlar, otlaklar ve çalılıklardır. Otların yüksek, uç kısımlarında beslenebileceği bir canlıya geçmek için bekler. Ayrıca bazı kene türleri yaban hayvanlarından küçük kemirici türlere, evcil memeli hayvan ve kuşlara kadar birçok hayvanın vücudunda görülebilir.

• Kene ısırması ağrısızdır
• Isırmanın üzerinden birkaç gün sonra kaşıntı ya da kişinin fark etmesiyle ortaya çıkar.
• Dişleriyle vücudu ısıran kene olabildiğince hızlı çıkarılmalıdır.
• Vücuda yapışmış keneler ağzından ya da başından tutularak, kesinlikle ezmeden pens yardımıyla sağa sola oynatılarak çıkarılmalıdır.
• Kene çıkarılırken döndürme hareketiyle ve hızla çıkarılırsa ağız kısmı derinin içinde kalabilir.
• Çıplak elle tutulmamalıdır.
• Isırılan yere alkol sürülmelidir.

Hastalık nasıl bulaşır?

Kenelerden direkt ya da dolaylı temas yoluyla bulaşır. Bulaşma yolları:

• Kenenin insan vücudundan kan emmesi sonucu bulaşabilir.
• Bu hastalığa yakalanmış kişilerin kan ve vücut sıvılarıyla temas halinde, hastalık bulaşabilir.
• Evcil hayvanların üzerindeki kenelerin çıplak elle çıkarılıp ezilmesi sonrasında bulaşabilir.
• Kene ısırması sonunda virüs kapan hayvanların dokularına, kanlarına, vücut sıvılarına temas etmekle bulaşabilir.

Hayvanlarda belirtisiz seyreden, ama insanlarda ölümcül olabilen bu hastalıkla ilgili yukarıdaki durumlardan herhangi biri sözkonusu olduğunda birtakım belirtiler ortaya çıkabilir.

Aşağıdaki belirtiler varsa, en yakın sağlık kuruluşuna başvurun!

Hastalığın bulaşma yollarından birine maruz kaldıktan sonraki iki hafta içinde şu şikâyetlerden biri ya da birkaçı görülürse mutlaka en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalı:

• Ateş
• Halsizlik
• Kas ağrısı
• Birden başlayan baş ağrısı
• Karın ağrısı
• Bulantı
• Kusma
• İshal
• Göğüs ve karından vücuda yayılan küçük nokta şeklinde kanamalar
• Burun kanaması
• Dişeti kanaması
• Gözlerde kanlanma
• Göğüste kızarmalar

Bu belirtiler, keneyle temasın ardından hastalığın vücuda bulaşması durumunda çoğunlukla 1 ila 3 günde ortaya çıkar. Belirtilerin görülme süresi en fazla 9 gündür. Virüsü kapmış insan ya da hayvanın kanı, dokusu, vücut sıvılarıyla hastalığın bulaştığı kişilerde bu belirtiler 6 gün içinde ortaya çıkar. Bu süre 13 güne kadar uzayabilir.

Nasıl tanı konur?

Tanı için en sık kullanılan yöntem, kanda virüslere karşı antikorların taranması işlemidir.

Hastalığın tedavisi

Hastalığın henüz kesin bir tedavisi bulunmamaktadır. Destek tedavisi uygulanmaktadır.

Risk altındaki kişiler

• Piknik ve kamp yapanlar
• Mezbaha çalışanları
• Tarım ve hayvancılıkla uğraşanlar
• Sağlık personeli
• Veterinerler

Hastalıktan korunmanın yolları

• Kenelerin yoğun olarak bulunabileceği, yoğun ot, çalı gibi alanlarda çıplak ayak ya da kısa giysilerle dolaşmamalı.
• Bu alanlarda bulunması zorunlu kişiler, pantolonlarını çorapların içine koymalı, lastik çizme ve açık renk kıyafetler giyilmeli.
• İnsanları ve hayvanları kenelerden korumak için böcek kaçıran ilaçlar dikkatli bir şekilde kullanılabilir.
• Kenelerin olması muhtemel alanlarda bulunulduğu zaman, vücut belli aralıklarla kontrol edilmelidir.
• Görev gereği risk grubuna giren kişiler, hasta kişi ve hasta hayvanların vücut sıvılarından ve kanından korunmak için eldiven, maske, gözlük takmalıdırlar.
• Vücuda yapışmış keneler ağzından ya da başından tutularak ezmeden pens yardımıyla çıkarılmalıdır. Çıplak elle tutulmamalıdır. Isırılan yere alkol sürülmelidir.

Kalbimde Üfürüm Var

Doktorun telaffuz ettiği kelime kulak hafızamıza biraz değişerek yerleşir ve ‘üfürme’yi ‘üfürük’ gibi yanlış sözcüklerle anarız; doğrusu ‘üfürüm’dür. ‘Galiba ben de sağlıklı bir kişide olmayan bir ses duydu dinleme cihazıyla’ der, telaşlanırız. Özellikle çocuğumuzda işitildiyse, endişemiz karalar bağlama noktasına gelir. Bir ekokardiyografi randevusu verilmiştir. Sonucu öğreneceğimiz o gün bir türlü gelmek bilmez.

Üfürüm, hekimin stetoskop cihazıyla kalbi dinlerken işittiği bir sestir. Bu sesin kaynağı kalp ve yakındaki büyük damarların içerisinde belli bir hızda dolaşan kan akımıdır. Normal olan, kan akımının yarattığı bu sesin duyulmaması, kulağa sadece kalp kapaklarının kapanırken çıkardığı ardı ardına iki sesin gelmesidir. Bu nedenle hekim üfürüm işittiği takdirde bu ek sesin şiddetini, süresini, en şiddetli hangi alanda duyulduğunu, buradan koltuk altına, boyun damarlarına, sırta yayılıp yayılmadığını dikkatle değerlendirerek bu üfürümün bir kapak darlığının ya da yetersizliğinin, kalpte doğuştan var olan bir deliğin, kalp büyümesinin işareti olup olmadığını tespit etmeye çalışır.

Ancak üfürümün varlığı kişide mutlaka bir kalp hastalığı bulunduğu anlamına gelmemektedir. Pek çok insanda yaşamın bir döneminde üfürüm duyulabilir. Bunların çoğunluğu ‘masum üfürüm’ adını verdiğimiz altta herhangi bir kalp hastalığı yatmayan seslerdir. Deneyimli bir hekim işittiği ek sesin bir masum üfürüm olduğuna ileri tetkike gereksinim duymadan karar verebilir.

Üfürüm duyulan bir kişide buna sebep olabilecek bir kalp hastalığını teşhis etmede başvurulan yöntem, ekokardiyografi adı verilen, kısaca “eko” olarak da bilinen basit, ağrısız bir ultrason görüntülemesinden ibarettir. Masum üfürüm varlığında ekokardiyografi normal sonuç verir. Bu noktadan sonra artık kişi ‘benim kalbimde üfürüm var’ diyerek bir kalp hastası olduğu düşüncesiyle yaşamamalıdır.

Eğer üfürüm bir kapak hastalığı, doğumsal kalp hastalığı ya da başka bir kalp hastalığına bağlıysa ekokardiyografiyle bu detayıyla teşhis edilir ve hafif-orta-şiddetli olarak derecelendirilir. Orta ve ileri derece kalp hastalarında genellikle bir takım çabuk yorulma, nefes darlığı, morarma, ayaklarda şişme, göğüs ağrısı vb. şikâyetler ve hekimin muayene esnasında tespit edebildiği üfürüm dışında başka bulgular söz konusu olacaktır. Bu olasılık üfürüm işitilen insanların küçük bir bölümü için geçerlidir.

Dolayısıyla üfürüm tek başına kalp hastalığı anlamına gelmemekte, pek çok çocuk ve erişkinde masum üfürüm olarak işitilebilmekte, bir kalp hastalığı buna yol açtığı takdirde hastalık ciddiyse ilk muayenede hekimi uyaran ilave bulgularla genellikle karşılaşılmaktadır. Kendisinde yalnızca üfürüm işitilen bir kişinin, ‘Bu durum ilerler mi?’, ‘Hamile kalmama engel mi?’, ‘Tedavisi var mıdır?’, ‘Göğsümdeki ağrıyı bu mu yapıyor?’, ‘Kardeşimde de var’ gibi hekimlerin sık karşılaştığı soru ve yorumları yanlış anlaşılmanın ya da eksik bilgilendirilmenin sonucudur.

Hastayı ilk muayene sonrasında anlaşılabilir bir dille aydınlatarak olasılıkları paylaşmak, gereksiz evhamdan onu korumak ve mümkün olan en kısa sürede tetkikleri neticelendirmek biz hekimlere düşen sorumluluktur. Muayene olan kişi ya da hasta da aklındaki soruları ve kaygısını doktoruyla tatmin olana dek çekinmeden paylaşmalı, böylece yersiz, aşırı bir kaygıyla uykusuz geceler geçirmeden, kendisine ve yakınlarına hayatı zehir etmeden tetkiklerin sonlanmasını beklemelidir.

Doç Dr. Osman AKDEMİR
Universal Hospital Kadıköy
Kardiyoloji Bölümü